Du lịch lữ hành - Danh lam thắng cảnh - Cẩm nang du lịch

Khu Du lịch văn hóa Hàm Rồng nằm cách trung tâm thành phố TP Thanh Hóa chừng 3 km, có diện tích trên 50 ha, trong đó có khoảng 27 ha là mặt nước, được bao quanh bởi núi Rồng, làng cổ Đông Sơn, chùa Tăng Phúc, động Tiên Sơn, đền thờ Trần Khát Chân - Lê Uy.

Đến đây, du khách sẽ được thưởng lãm bức tranh thiên nhiên kỳ thú với núi Hàm Rồng uốn lượn bên dòng sông Mã. Trên núi Rồng còn có động Long Quang có hang ăn thông sang bên kia như hai mắt rồng. Đối diện với núi Rồng bên kia sông là núi Ngọc, tên chữ là Hỏa Châu Phong. Xung quanh núi Hàm Rồng còn có nhiều ngọn núi với tên gọi và hình dáng ngoạn mục. Đến với Khu Du lịch văn hóa Hàm Rồng là đến với những chiến công hiển hách của quân và dân Thanh Hóa trong kháng chiến chống Mỹ, đến với biểu tượng cây cầu Hàm Rồng huyền thoại. Nơi đây, tách ra khỏi cái sôi động của phố phường còn có Đông Sơn cổ kính, với những cổng làng rêu phong mở vào lối đi lát gạch nhỏ, hẹp và những nếp nhà ngót trăm năm tuổi. Làng cổ Đông Sơn còn là địa điểm khảo cổ, trong đó những kết quả nghiên cứu và sưu tập hiện vật độc đáo trong những lần khai quật đã đóng vai trò quan trọng trong việc tìm hiểu diễn trình phát triển của người Việt cổ...

Nhằm đánh thức tiềm năng của Hàm Rồng – Đông Sơn, từ năm 2000, UBND tỉnh đã có Quy hoạch chi tiết Khu Du lịch văn hóa Hàm Rồng với mục tiêu xây dựng thành  khu du lịch sinh thái cảnh quan, du lịch văn hóa, lịch sử, du lịch nhân văn, du lịch cắm trại – vui chơi giải trí – thể dục thể thao. Ngày 23-7-2002, Chủ tịch UBND tỉnh đã có Quyết định số 2365/QĐ - CT cho phép Công ty TNHH Phú Gia (nay là Công ty CP Du lịch Kim Quy) đầu tư xây dựng hồ Kim Quy và các công trình quanh hồ trong  Khu Du lịch văn hóa Hàm Rồng. Tuy nhiên, do nhiều vướng mắc, sau 8 năm triển khai đầu tư xây dựng, đến thời điểm hiện tại, công trình đang ở trong tình trạng “án binh bất động” với những hạng mục công trình dang dở.

Theo quy hoạch, dự án sẽ gồm có 9 khu chức năng với khoảng 30 hạng mục công trình. Công ty cổ phần Du lịch Kim Quy, đơn vị được tỉnh và TP Thanh Hóa cho phép đầu tư dự án hồ Kim Quy và các công trình quanh hồ với vốn đầu tư gần 100 tỷ đồng. Đây sẽ là trung tâm vui chơi, giải trí của Khu Du lịch  văn hóa Hàm Rồng với các hạng mục công trình: nhà hàng, khách sạn, bể bơi, công viên nước, bến thuyền, các trò chơi trên cạn, làng sinh thái, khu vui chơi, giải trí có thưởng, khu nuôi thú và các công trình phục vụ du khách. Các công trình xây dựng bao quanh hồ Kim Quy rộng 27 ha mặt nước, gắn liền với quang cảnh tự nhiên của làng cổ Đông Sơn, có núi Cánh Tiên, núi Ngọc, động Tiên Sơn, hang Mắt Rồng, đền thờ Trần Khát Chân, chùa Tăng Phúc và các di tích lịch sử, văn hóa của Hàm Rồng - Nam Ngạn.

Theo quyết định của tỉnh, dự án sẽ có thời gian ưu đãi đầu tư là 10 năm, tức là đến năm 2012 mới hết thời hạn, tuy nhiên đến ngày 21-10-2009, Chủ tịch UBND tỉnh đã có Thông báo số 141/TB-UBND nêu rõ: Dự án đầu tư từ năm 2002, đến nay, đã qua 7 năm thực hiện, nhưng nhiều hạng mục công trình vẫn chưa hoàn thành, nguyên nhân của tình trạng trên là do chủ đầu tư không đủ năng lực tài chính, không thực hiện đúng các cam kết theo dự án đầu tư đã được duyệt. Chính vì thế, Chủ tịch UBND tỉnh đã giao Sở Kế hoạch và Đầu tư chủ trì, phối hợp với các ngành: Tài chính, xây dựng, tài nguyên – môi trường, tư pháp, UBND TP Thanh Hóa rà soát lại toàn bộ dự án, đề xuất UBND tỉnh giải quyết những vấn đề tồn tại; trong đó cần tính toán kỹ phương án nếu Công ty CP Kim Quy thực sự không đủ năng lực tài chính để tiếp tục đầu tư hoàn thành dự án như đã phê duyệt thì thu hồi dự án; đề xuất các giải pháp để tiếp tục thực hiện theo quy hoạch đã được các cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Thực hiện ý kiến chỉ đạo của Chủ tịch UBND tỉnh, ngày 7-12-2009, Sở Kế hoạch và Đầu tư đã có Văn bản số 2278 báo cáo vấn đề rà soát, đề xuất giải pháp giải quyết những vấn đề tồn tại của dự án đầu tư xây dựng khu du lịch hồ Kim Quy và các công trình quanh hồ, thuộc Khu Du lịch văn hóa Hàm Rồng như sau: Trong quá trình triển khai thực hiện dự án, do năng lực tài chính của Công ty CP Du lịch Kim Quy không bảo đảm nên công tác giải phóng mặt bằng không thực hiện đúng tiến độ. Khối lượng công việc đã thực hiện bao gồm: san lấp mặt bằng và nạo vét lòng hồ trên diện tích 165.973 m2; đắp kè được 1/2 hồ Kim Quy hạ; đào đắp nền 2,8 km đường giao thông nội bộ; xây dựng 2 đường điện hạ thế; xây dựng 760 m mương thoát nước; trồng cây xanh bóng mát các trục đường quanh hồ; xây dựng nhà thuyền, nhà nghỉ, nhà quản lý với tổng khối lượng xây lắp đạt 19,2 tỷ đồng. Công ty CP Du lịch Kim Quy cũng đã liên kết với 17 nhà đầu tư khác, nhưng chỉ có 2 doanh nghiệp và 3 cá nhân bỏ vốn xây dựng các hạng mục với tổng trị giá thực hiện đạt 6,83 tỷ đồng. Qua 7 năm triển khai cho thấy tiến độ thực hiện dự án quá chậm, tính đến ngày 31-12-2009 khối lượng công việc thực hiện mới chỉ đạt khoảng 25% toàn bộ dự án. Những vấn đề nổi cộm của dự án là: năng lực tài chính của công ty hạn chế nên không đáp ứng yêu cầu, dẫn đến việc đầu tư kéo dài; năng lực quản lý, điều hành của chủ đầu tư yếu; các nhà đầu tư thứ cấp cũng yếu về năng lực tài chính và kinh nghiệm. Qua đó, Sở Kế hoạch và Đầu tư kiến nghị tỉnh đủ điều kiện thu hồi đất và chấm dứt hoạt động của dự án. Tuy nhiên, trong thời gian chưa có nhà đầu tư đủ năng lực tài chính và cam kết thực hiện dự án bảo đảm quy hoạch xây dựng  được duyệt và hợp với quy hoạch chung của Khu Du lịch văn hóa Hàm Rồng thì đề nghị UBND tỉnh dừng triển khai đầu tư xây dựng với những hạng mục, công trình chưa đầu tư xây dựng. Đến hết ngày 31-12-2010, nếu không có nhà đầu tư nào đủ năng lực về tài chính và năng lực quản lý thực hiện dự án đăng ký đầu tư, đề nghị Chủ tịch UBND tỉnh ra quyết định chấm dứt hoạt động của dự án.

Như vậy, từ khoảng tháng 10-2009 đến nay, dự án Khu Du lịch văn hóa Hàm Rồng đã phải tạm dừng đầu tư, xây dựng để rà soát, thanh tra, kiểm tra. Ông Lê Văn Luyện, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Du lịch Kim Quy, cho rằng: Đầu tư du lịch phải dài hơi, đồng bộ thì mới phát huy được hiệu quả. Trong khi đó, đầu tư tại Hàm Rồng còn chậm và thiếu đồng bộ, trong đó có cả trách nhiệm của cả nhà đầu tư và Nhà nước. Về phía Nhà nước có trách nhiệm đầu tư hạ tầng có 14 tuyến đường bao gồm 7 tuyến đường leo núi, đi bộ với tổng chiều dài khoảng 50 km thì mới đầu tư được 3 tuyến. Hệ thống tiêu thoát nước chưa có, các công trình văn hóa, lịch sử cũng chưa được đầu tư, tôn tạo. Còn về năng lực tài chính, năm 2007, từ thực trạng năng lực tài chính hạn chế, Công ty CP Du lịch Kim Quy đã có đơn đề nghị trả lại hơn 30ha cho tỉnh. Đến ngày 1-2-2008, UBND tỉnh đã ra Quyết định số 309/QĐ-UBND về việc thu hồi 30ha nói trên giao cho trung tâm phát triển quỹ đất quản lý. Từ đó, ông Luyện lý giải: Như vậy, diện tích đã thu hồi chiếm hơn 60% tổng diện tích ban đầu, vốn đầu tư như vậy cũng chỉ bằng khoảng 50% so với vốn đầu tư ban đầu theo quy hoạch. Trong khi đó, Công ty CP Du lịch Kim Quy và các nhà đầu tư đã đầu tư, xây dựng các hạng mục về hạ tầng, kiến trúc với tổng vốn đầu tư lên đến gần 50 tỷ đồng. Điều đó cho thấy công ty vẫn có khả năng thực hiện dự án. Những công trình mà công ty đã đầu tư xây dựng đã góp phần thu hút đầu tư cũng như thu hút ngày càng đông du khách vào Khu Du lịch văn hóa Hàm Rồng.

Trước đó, Công ty CP Du lịch Kim Quy đã kiến nghị tỉnh xin giãn tiến độ thời gian thực hiện dự án đầu tư xây dựng hồ Kim Quy và các công trình quanh hồ Khu Du lịch văn hóa Hàm Rồng, trước mắt là đến hết năm 2010. Nếu quá thời hạn trên, công ty không thực hiện được thì Nhà nước thu hồi lại dự án. Trong thời hạn trên, công ty cũng chỉ thực hiện một phần diện tích khu du lịch hồ Kim Quy đã được giao, nếu có nhà đầu tư nào đủ năng lực tài chính thực hiện toàn bộ dự án, được UBND tỉnh đồng ý cho phép đầu tư, công ty sẵn sàng giao lại dự án...

Như vậy, chủ đầu tư thì cố gắng thuyết phục níu kéo dự án, Nhà nước thì muốn thu hồi dự án để giao cho nhà đầu tư khác có năng lực hơn, đủ “tầm” hơn nhằm đưa Khu Du lịch văn hóa Hàm Rồng trở thành một trọng điểm du lịch của tỉnh. Đứng ở giữa, chỉ những người nông dân – đối tượng đáng lý ra phải được hưởng lợi đầu tiên từ dự án là chịu thiệt thòi. Chị Lê Thị Lâm, thôn Hạc Oa, xã Đông Cương chỉ tay vào bức tường đổ nát nói:

- Các anh cứ nhìn xem, vườn thì để không, tường, nhà cửa đã xuống cấp mà có được kiến thiết đâu. Trước đây ở gần nhà tôi có mương tiêu, từ khi có dự án khu du lịch, mương tiêu cũng không được bộ phận bảo nông quan tâm vệ sinh nữa, chính vì thế mà cỏ, rác làm tắc cả rồi; đến mùa mưa các hộ dân trong làng khổ sở vì ngập lụt, rác bẩn. Vườn tược cũng chẳng làm được nữa.

Ngay trước nhà chị Lâm là cả một khu đồng đất rộng lớn (một phần diện tích đất của Công ty CP Du lịch Kim Quy đã được thu hồi) trước kia là đồng lúa, nay để hoang cho cỏ dại mọc. Những hộ dân ở làng Đông Sơn vốn canh tác trên đồng đất này thì bị mất đất sản xuất...

Dự án thì chưa nhìn thấy tương lai, chính vì thế nhiều hộ dân như gia đình chị Lâm không “tha thiết” với dự án và trong thâm tâm không hề muốn phải di chuyển ra khỏi ngôi nhà, mảnh vườn đã gắn bó với gia đình đã vài thế hệ. Chúng tôi nghĩ rằng, nếu công tác chuẩn bị đầu tư, thu hút và lựa chọn nhà đầu tư chặt chẽ, đồng bộ ngay từ ban đầu thì chắc dự án không dang dở, kịp góp tên trong dịp kỷ niệm 45 năm  Hàm Rồng chiến thắng .

Nguồn: Báo Thanh Hóa